🚨 NEP 2020: शिक्षणाचे 'ग्लोबल' स्वप्न की सामान्यांपासून तुटलेलं वास्तव? एका शिक्षकाचा परखड सवाल! (भारतीय शिक्षणातील 'तीन वेगळी जगं' आणि आपण लपवलेले प्रश्न...)

राष्ट्रीय शिक्षण धोरण (NEP) वर सध्या मोठी चर्चा सुरू आहे. एक शिक्षक म्हणून या धोरणाकडे पाहताना मला काही गोष्टी सकारात्मक वाटतात, पण काही प्रश्न अस्वस्थ करतात. आपण जागतिक दर्जाच्या शिक्षणाचे स्वप्न तर पाहत आहोत, पण आपल्याच अंगणातील वास्तव आपण विसरलो आहोत का?

शिक्षणतज्ज्ञांच्या मते, नवीन धोरणात व्यावसायिक शिक्षणावर दिलेला जोर कदाचित 'आत्मविश्वास' आणि 'राष्ट्रवादापेक्षा' बाजारपेठेवर जास्त आधारित असू शकतो.

---

🌍 शिक्षणातील तीन विसंगत 'जगं'

भारतातील शिक्षण व्यवस्था आज तीन वेगवेगळ्या स्तरांवर विभागली गेली आहे:

1. पहिले जग (The Elite): जिथे आधुनिक संस्था आहेत, हाय-स्पीड इंटरनेट आहे आणि परदेशातील महागड्या शिक्षणाची दारे खुली आहेत. हे मोजक्या भाग्यवानांचे जग आहे.

2. दुसरे जग (The Status Quo): जिथे शिक्षक, प्रशासक आणि प्रकाशक आहेत, ज्यांना गोष्टी 'आहेत तशाच' ठेवण्यात रस आहे. हे जग बदलाला घाबरते.

3. तिसरे जग (The Forgotten): जिथे मूलभूत सुविधांचा संघर्ष आहे. पुस्तके नाहीत, शौचालये नाहीत, १०० विद्यार्थ्यांचा एकच वर्ग आहे आणि शिक्षक नाहीत.

प्रश्न हा आहे की, या तीन वेगळ्या जगांना सोबत घेऊन आपण माहितीच्या युगात यशस्वी कसे होणार? 📉

---

🗣️ भाषेचा अडथळा: इंग्रजीचे वर्चस्व की मातृभाषेचा स्वाभिमान?

NEP मध्ये स्थानिक भाषेतील शिक्षणाचा पुरस्कार केला आहे, पण सत्य काय आहे?

• पुस्तकांचा अभाव: विद्यापीठ स्तरावर स्थानिक भाषेत दर्जेदार पाठ्यपुस्तके उपलब्ध नाहीत.

• इंग्रजीचा दबाव: जागतिकीकरणाच्या युगात इंग्रजीचे वर्चस्व कायम आहे.

• संवादाची दरी: ग्रामीण शेतकरी किंवा कारखान्यातील कामगारांना आमचे इंग्रजीतील संविधान आणि कायदे आजही समजत नाहीत. आपण त्यांना त्यांच्या भाषेत 'लोकशाही' शिकवण्यात अपयशी ठरलो आहोत का?

---

💰 खाजगीकरणाचे 'मागचे दार'?

बजेट आणि आर्थिक वितरणाचे प्रश्न अजूनही अनुत्तरित आहेत.

• GST च्या काळात राज्य सरकारांच्या आर्थिक अडचणी पाहता, उच्च शिक्षणाचे संपूर्ण खाजगीकरण होणार आहे का?

• जिल्हा-आधारित विद्यापीठांची गरज आहे की आपण केवळ संख्या वाढवत आहोत?

• विद्यापीठांच्या स्वायत्ततेत सरकारी हस्तक्षेप खरोखर कमी होईल का?

---

✍️ शेवटचा विचार

संविधान हे सर्वांसाठी पवित्र पुस्तकाप्रमाणे उपलब्ध असले पाहिजे, पण त्याचा आशय पोहोचवण्यात आपण कमी पडलो आहोत. जोपर्यंत आपण आपल्या 'तिसऱ्या जगातील' विद्यार्थ्याला इंटरनेट आणि उत्तम पुस्तके देत नाही, तोपर्यंत शिक्षणाची 'महाशक्ती' बनण्याचे स्वप्न अधुरेच राहील. 🕊️

“शिक्षण केवळ जागतिक पद्धतींशी जोडलेले नसावे, तर ते तळागाळातील माणसाशी संवाद साधणारे असावे.”

---

तुम्हाला काय वाटते? नवीन शिक्षण धोरण खरोखर ग्रामीण आणि गरीब विद्यार्थ्यांचे नशीब बदलू शकेल का? कमेंट्समध्ये तुमचे परखड मत मांडायला विसरू नका! 👇

---

IMPARC चा पुढाकार:

IMPARC Institute मध्ये आम्ही धोरणात्मक चर्चा आणि प्रत्यक्ष अंमलबजावणी यातील दुवा साधण्याचा प्रयत्न करतो. शैक्षणिक क्षेत्रातील अशाच गंभीर विषयांवर चर्चा करण्यासाठी आमच्याशी जोडलेले राहा.