🚨 रिकामी बाके, हरवलेले विद्यार्थी: महाविद्यालयांमधून 'ऑफलाईन' वर्ग गायब होत आहेत का? (शिक्षण की फक्त पदवी? उपस्थितीच्या संकटावर एक विशेष विश्लेषण)

कोविड-१९ नंतर जग बदलले, पण शिक्षणाचे काय? ऑनलाईनच्या सवयीने विद्यार्थ्यांना वर्गापासून दूर नेले आहे. आज महाविद्यालयांमध्ये प्रवेश (Admission) तर होतात, पण वर्ग मात्र रिकामे दिसतात.

दिल्ली उच्च न्यायालयाने २०१६ मध्येच इशारा दिला होता: "जर विद्यार्थ्यांना वर्गात येण्याची प्रेरणा मिळाली नाही, तर शिक्षणाचा दर्जा रसातळाला जाईल."

---

❓ विद्यार्थी वर्ग का टाळत आहेत? (The Why Factor) 📉

केवळ आळस हेच कारण नाही, तर त्यामागे अनेक पदर आहेत:

• डिजिटल विचलितता: सोशल मीडिया आणि रिल्सच्या जगात ४५ मिनिटे एका जागी लक्ष केंद्रित करणे कठीण झाले आहे.

• पार्ट-टाईम नोकऱ्या: 'Earn while you learn' च्या नादात प्रत्यक्ष शिक्षणाकडे दुर्लक्ष होत आहे.

• रस नसलेला विषय: जुनाट शिकवण्याची पद्धत आणि विषयातील अनास्था.

• स्वयंअभ्यासाचा अतिविश्वास: "YouTube वर सर्व मिळेलच" हा समज शिस्तीचा अभाव निर्माण करत आहे.

---

⚠️ वर्गातील अनुपस्थिती: नुकसान कोणाचे?

वर्गातील उपस्थिती म्हणजे केवळ 'हजेरी' (Attendance) नाही, तर ती एक प्रक्रिया आहे. वर्ग टाळल्याने काय हरवते?

1. संवादाचा अभाव: पुस्तकातून ज्ञान मिळते, पण चर्चेतून 'दृष्टिकोन' मिळतो.

2. शिक्षकांचे मार्गदर्शन: स्क्रीनवरील शिक्षक आणि समोर उभा असलेला शिक्षक यातला जिवंतपणा ऑनलाईन शिक्षणात मिळत नाही.

3. कौशल्याची कमतरता: वर्गात न येणाऱ्या विद्यार्थ्यांना विषयाचे सखोल आकलन होत नाही, ज्याचा फटका पुढे 'नोकरी' मिळवताना बसतो.

---

🌐 ऑनलाईन विरुद्ध ऑफलाईन: एक वास्तव ⚖️

ऑनलाईन शिक्षणाने सोय दिली, पण त्यासोबत काही मर्यादाही आल्या:

• नेटवर्क आणि वातावरण: प्रत्येक विद्यार्थ्याकडे घरी अभ्यासासाठी शांत जागा किंवा चांगले इंटरनेट नसते.

• सहभाग: स्क्रीनसमोर बसलेला विद्यार्थी अनेकदा 'Passive' असतो, त्याचा सहभाग शून्य असतो.

• शिस्त: ऑफलाईन वर्गात जी शिस्त आणि वेळेचे पालन शिकायला मिळते, ती घरी बसून मिळत नाही.

---

🚀 पुढील दिशा: काय बदलणे गरजेचे आहे?

शिक्षण संस्थांनी आता केवळ 'नियम' लावून चालणार नाही, तर वर्ग 'आकर्षक' करावे लागतील:

1. चर्चा-आधारित शिक्षण: शिक्षकांनी 'भाषण' देण्यापेक्षा विद्यार्थ्यांशी 'संवाद' साधावा.

2. स्वायत्तता आणि जबाबदारी: विद्यार्थ्यांना स्वातंत्र्य द्या, पण त्यांच्या प्रगतीसाठी त्यांना उत्तरदायी (Accountable) धरा.

3. वातावरण बदल: वर्ग हे ओझे न वाटता ती विकासाची एक संधी वाटली पाहिजे.

4. पालकांचा सहभाग: पालकांनीही पाल्याच्या उपस्थितीबाबत जागरूक राहणे आवश्यक आहे.

---

✍️ निष्कर्ष

गुणवत्तापूर्ण शिक्षण म्हणजे केवळ परीक्षा पास होणे नव्हे, तर विचारांची स्पष्टता मिळवणे होय. वर्ग टाळणे हा केवळ हजेरीचा प्रश्न नाही, तो आपल्या भविष्यातील गुणवत्तेचा प्रश्न आहे.

🕊️ “वर्ग हे केवळ भिंतींनी बनलेले नसतात, ते विचारांच्या देवाणघेवाणीने जिवंत होतात. ते जिवंत ठेवण्याची जबाबदारी आपली सर्वांची आहे.”

---

तुमचे मत काय? तुमच्या मते वर्गात उपस्थिती अनिवार्य असावी की ती विद्यार्थ्याच्या इच्छेवर सोडावी? कमेंट्समध्ये नक्की सांगा! 👇

---

IMPARC चा पुढाकार:

IMPARC Institute मध्ये आमचा असा विश्वास आहे की, प्रत्यक्ष संवाद हेच खऱ्या शिक्षणाचे मूळ आहे. आम्ही विद्यार्थ्यांना वर्गात येण्यासाठी प्रेरित करणारे आधुनिक आणि लवचिक वातावरण निर्माण करण्यावर भर देतो.